GEOMORFOLOGIA GMINY KOCK

Obszar gminy Kock jest terenem wysoczyznowym ograniczonym od po逝dnia pradolin Wieprza, oraz przeci皻ym po逝dnikowo przez rzek Czarn.

Pod wzgl璠em orograficznym na obszarze gminy Kock mo積a wyr騜ni dwa poziomy hipsometryczne:

  1. poziom ni窺zy akumulacji wodnej (dolina Wieprza, Ty鄉ienicy, i Czarnej )
  2. poziom wy窺zy akumulacji polodowcowej obejmuj帷y pozosta陰 cz窷 gminy

Poziom wy窺zy to typowa r闚nina pochodzenia polodowcowego poprzecinana dolinami rzek. Wiele fakt闚 wskazuje 瞠 du瘸 ilo嗆 dolin ma za這瞠nie rynnowe. Rynny polodowcowe wyst瘼uj tylko w postaci form mniej lub bardziej przeobra穎nych przez p騧niejsze procesy fluwialne. Znajduj帷e si tam doliny 安inki, Krz闚ki, Czarnej, Bystrzycy maj kierunek r闚noleg造 do przypuszczalnego kierunku transgresji l康olodu. S one proste, obecnie jeszcze stosunkowo g喚bokie i przy tym w御kie. Doliny te podczas zaniku l康olodu stadia逝 Warty wykorzystywane by造 przez wody roztopowe tworz帷e w nich sandry. Procesy takie musia造 w znacznym stopniu przeobrazi pierwotny kszta速 rynien podnie嗆 ich dna i zwi瘯szy szeroko嗆. Dalsze z豉godzenie kszta速u rynien nast徙i這 podczas zlodowacenia p馧nocnopolskiego i w pewnym stopniu w holocenie dzi瘯i akumulacji utwor闚 rzecznych i torf闚. (Mojski 1972)

Na omawianym obszarze wyst瘼uj te sandry dolinne, p騧niej rozci皻e w wielu miejscach i zupe軟ie zniszczone. W dolinach, poczynaj帷 od doliny Okrzejki na zachodzie do doliny Krzny na wschodzie sandry wi捫 si w jeden system odp造wu przez dolin Wieprza-Ty鄉ienicy-Bia趾i i dalej ku wschodowi. Pomi璠zy Kockiem i ㄊsobykami poziom sandr闚 wyst瘼uje w postaci przylepionych do stok闚 wysoczyzn w御kich listew osi庵aj帷ych 150 m n.p.m. W Poizdowie w jednym z ods這ni耩 widocznych jest ok. 8 m piask闚 ze 篤irami warstwowanych z upadkiem 豉wic ku zachodowi od 8 do 10 stopni (Mojski 1972).

W dolinie Wieprza rozwini皻a jest pospolicie jedna akumulacyjna terasa rzeczna, kt鏎a nale篡 do zlodowacenia ba速yckiego. Wznosi si ona od 2 do 8 m ponad holoce雟kie dno doliny. Terasa zbudowana jest g堯wnie z piask闚 drobnoziarnistych warstwowanych poziomo i przek徠nie z domieszk 篤ir闚 skandynawskich jak i lokalnych g堯wnie kredowych. W wi瘯szych dolinach dop造w闚 Wieprza terasa pochodz帷a z ostatniego zlodowacenia jest wykszta販ona w niewielu miejscach. Ma貫 jej p豉ty wyst瘼uj zw豉szcza w dolinie Ty鄉ienicy i Piwonii a tak瞠 Krzny i Bia趾i. Wysoko嗆 nie przekracza 2 m, wyj徠kowo 4 m (Mojski 1972).

Holoce雟kie dno doliny Wieprza osi庵a poni瞠j uj軼ia Ty鄉ienicy szeroko嗆 ok. 3 km. Jego osobliwo軼i jest rozdzielenie si na dwa ramiona. Prawe z nich obecnie nieczynne jest na og馧 szersze, zape軟ione torfami wznosi si do ok. 5 m powy瞠j ramienia lewego, zachodniego. Tym ostatnim p造nie obecnie rzeka i tu odbywaj si procesy narastania dna. Na tym odcinku a zw豉szcza w rejonie uj軼ia Ty鄉ienicy zachowa這 si wiele starorzeczy (Mojski 1972). Zgrupowane s one w wi瘯szo軼i po prawej stronie Wieprza na obszarze r闚nin zalewowych i nadzalewowych.

Najwy瞠j po這穎ny punkt na tym terenie znajduje si w zachodniej cz窷ci gminy osi庵aj帷 warto嗆 168 m n.p.m. a najni窺zy znajduje si w dolinie Wieprza na wysoko軼i 127,4 m n.p.m. R騜nica wysoko軼i wzgl璠nych wynosi wi璚 40,6 m.

Granica przej軼ia poziomu ni窺zego do wy窺zego zaznacza si bardzo wyra幡ie w postaci mniej lub bardziej stromych stok闚 tworz帷ych kraw璠. Du瞠 r騜nice wysoko軼i wzgl璠nej wyst瘼uj wzd逝 prawego zbocza Ty鄉ienicy oraz Wieprza szczeg鏊nie na odcinku od Kocka do Poizdowa. Wyra幡y cypel wierzchowinowy wkraczaj帷y w obszar doliny Wieprza na po逝dniowy-zach鏚 od Kocka jest tego widocznym przyk豉dem. R騜nica wysoko軼i wzgl璠nej na kilkusetmetrowym odcinku wynosi ponad 20 m.

Poziom wy窺zy w przeciwie雟twie do poprzedniego charakteryzuje si rze嬌 niskofalist, miejscami pag鏎kowat z do嗆 znacznym urozmaiceniem rze嬌y. Wyst瘼uj tu odosobnione pag鏎ki i wzniesienia, kt鏎e nadaj ton krajobrazowi.

Pag鏎ki moreny czo這wej o kilkumetrowej wysoko軼i rozci庵aj si pomi璠zy Tarkawic a Parczewem - na wsch鏚 od gminy Kock. S one silnie zdenudowane podobnie jak i wysoczyzna na kt鏎ej wyst瘼uj (Mojski 1972).

Na R闚ninie ㄆkowskiej znajduj si moreny czo這we stadia逝 Warty. S to moreny czo這we lobu Wilgi i s bardzo zniszczone przez wody roztopowe (Mojski 1972).

2008 Wszystkie